Çalışmalarımızda her zaman müsrif olmuşuzdur. Özellikle israfı önleme konusundaki isteksizliğimiz kültürümüz gereği oldukça fazladır. Bu özelliğimiz tüm iş hayatına da yansımıştır. Çalışma alanı geniş ferah olsun isteriz, malzemeler yanımızda bol bol olsun isteriz, hatta biraz daha ileri gidersek stok olmadan satış bile olmaz der, yığın yığın stok olsun isteriz. Oysa yalın üretim sistemi bütün bunları israf olarak tanımlamıştır. Ferah çalışma alanı daha fazla hareket demek, daha fazla hareket daha çok yorulan çalışanlar ve boşa harcanan emek ve zaman demek. Bilmem stok için bir şey söylememe gerek var mı?
Yer kazanmak bütün bunların değişmesi ve kültürümüze yeni bir bakış açısı ile bakmak anlamına gelmektedir. Bu isteklerimizden vazgeçmek ve değişimi olumlu yaklaşarak emek harcamak zorundayız. Aksi takdirde çalışmalarımız boşa gidecek, küresel dünyada rekabet edemez hale geleceğiz. Her işletmenin yer kazanmak için uygulaması gereken bir takım teknikler var. Bunlar aynı zamanda yalın üretimin temel uygulamalarıdır. Şimdi sırasıyla işletmede yer tutan ve geri kazanılabilecek alanları kazanmanın yollarını açıklayalım.
Uygulanacak tekniklerin başında 5S gelmektedir. 5S yardımıyla işletmede bulunan ve gerekli olmayan bir çok parçadan kurtulabiliriz. 5S her ne kadar pek çok yönetici ve mühendise çok basit gelse de uygulama anında gerçek zorluklar ortaya çıkmakta ve aslında o kadar da basit olmadığı görülmektedir. Temel olarak günlük yaşamın 5S'i içermesi gerektiği için ve bu günlük yaşamla beraber kültürel bir değişim gerektirdiği için çok zor bir uygulamadır.
İkinci sırada işletme için de malzeme azaltmasını sağlayacak su örümceği (milk-run) gelmektedir. Bu teknik ile işletmede temel olarak çalışan ile malzeme yönetimi ve hatların beslenmesi bir birinden ayrıldığından ve işletme içindeki malzemenin kontrolü tamamen lojistik bölümüne geçtiğinden hem verimlilik artmakta hem de azalan stok miktarı nedeni ile stok kontrolü ve alan kullanımı iyileşmektedir. Şöyle bir çevrenize bakacak olursanız stokların işletmede ne çok alan kapladıklarını görebilirsiniz. Hatta bir çok işletmede makine ve çalışanlar bu stokların arasında kaybolmaktadırlar.
İşletme içindeki stoklar konusunda yalın üretimi öğrenme fırsatı bulduğum ustam (sensei) Chihiro Nakao her zaman şu öneride bulunmaktadır. “Eğer paletlerin üzerini göremiyorsanız onları çok yüksek yapmışsınız demektir. Alçaltın!”. Gerçekten de pek çok işletme üst üste yığılmış stoklarla doludur.
Üçüncü sırada tek parça akışı bulunmaktadır. Tek parça akışı ile bir çok israftan kurtulmak mümkündür. Stok, yer kullanımı, elleçleme yapılacak stok kalem sayısı, gereksiz planlama aktiviteleri v.b. Tek parça akışı makinelerin yakınlaşmasına olanak vererek ve yarı mamulleri ortadan kaldırarak alan kullanımını önemli ölçüde azaltmakta çalışma ortamını standart hale getirmektedir.
Sonuç olarak işletme içinde yer kazanımının hedefi yalnızca alanın boşaltılması değil, aynı zamanda önemli maliyet kalemlerinin ve israfın önlenmesidir. Yer kazanımını gerçekleştirmek için yapılması gereken ise yalnızca “yalın üretim sistemi” ne daha çok inanmak ve uygulamaktan ibarettir.