Emek yoğun hatlarda verimlilik temel olarak insana bağımlıdır. Bu güne kadar karşılaştığım firmalarda verimlilik artırma metodu olarak, insanların çalışmadıkları, kaytardıkları savı ile yola çıkarak elde edilen, insanları kontrol et, denetimi sıklaştır yöntemi olmuştur. Bu metot ile verimlilik elde etmek için pek çok firmanın sunduğu barkod sistemi ile kayıt, çalışanların mola saatlerinin sıkı kontrol altına alınması gibi uygulamalar ortaya atılmıştır. Elde edilen sonuç ise temel olarak, mutsuz çalışan, bu nedenle kalitede azalma, makinelerin sık sık arızalanması ve benzeri sonuçlardır. Burada kurtardığımız bir kişilik performansa karşılık tüm ekibi durduran veya ürün kalitesini derinden sarsan bir sorun yaratılmış olmaktadır. Özellikle tekstil sektörünün hazır giyim kolunda (konfeksiyon) yaşanan sık eleman değişikliği bu yaklaşımının temel sonucudur. Bunalan ve baskı altında çalışmak istemeyen çalışanlar sık sık firma değiştirmektedirler.
Bu ortamlarda verimlilik artırmanın yolu nedir? Emek yoğun bir ortamda verimliliği artırmak için neler yapabiliriz? Bunu ele almak için sırasıyla insan psikolojisi ve kayıpları ele almak gerekmektedir.
Temel yaklaşım
Öncelikle hiçbir çalışan daha az çalışarak, daha az iş çıkarmak istemez. Tam aksine her çalışan normal koşularda en iyi işi yapmak isteyecektir. Çünkü bu temel olarak insanları başarılı olarak göstereceğinden, daha iyi koşullar sağlama anlamına da gelecektir. Ek iş yaparak daha fazla iş yapmak da istenmeyen bir durumdur. Çünkü çalışanlar böylece işlerin kendilerine yıkıldığını düşünmektedirler. Burada temel olarak her zamanki kadar çalışıp, daha fazla iş yapmak ve yaptığı işin karşılığını fayda olarak görmek her çalışanın temel beklentisidir.
Bu durumda bir çalışanının sarf ettiği emeği artırmadan daha fazla iş üretmesini sağlamak için yapılması gereken en önemli iş ise, yalın üretimin temel yaklaşımı olan değer üretmeyen işlerin, ortadan kaldırılması, yani çalışanının sarf ettiği emeği azaltmaktır. Buna karşılık azaltmanın bir kısmını daha fazla iş üretmek için harcamasını isteyebiliriz. Katma değer üretmeyen işler nelerdir? Örneğin konfeksiyon sektöründe dikme işlemi katma değer üretirken, parça alma, düzeltme, bekleme ve benzeri süreler katma değer üretmeyen işlemlerdir. Bunun anlamı, bu işlemlere harcanan zamanı azaltmak gerektiğidir. Böylece çalışana daha fazla zaman kazandırdığımızdan bir miktar zamanı daha fazla üretim için harcamasını sağlayabiliriz.
Sağlık aynı zamanda performans demektir
Çalışanın sağlığına özen göstermek de çok önemlidir. Tüm yöneticilere önerim çalışanlardan istedikleri örneğin günde bin kez uzanarak bir ürünü almak işini evde kendileri denemeleridir. Görecekler ki bu sağlığa büyük zarar verecektir.
Özellikle insanların konuştuğunu var sayarak, konuşmayı önlemek amacıyla insanları bir birinden uzaklaştırmak çok önemli iki insanı değere zarar vermektedir. Birincisi güven, ikincisi ise insanların sosyalleşme ihtiyacı. Bu değer ortadan kalkınca çalışanlar bunalıma girmekte ve işi terk etmektedirler.
Sonuç
Sonuç olarak çalışanın ek efor sarf ederek elde ettiği verimlilik kalıcı olmayacaktır. Bunun yerine daima katma değer üretmeyen çalışmaların yok edilmesi ve çalışanı da rahatlatacak çözümlerin bulunması gerekmektedir. Ayrıca verimlilik artışı ile elde edilen faydanın paylaşılması, çalışanın emeğinin karşılığını, bir şekilde, alması gerekmektdir. Aksi durumda baskı, sıkı yönetim ile elde edilecek verimlilik artışı asla kalıcı olmayacak ve daha büyük sorunlara neden olacaktır.